Hoe kijkt het GO! Vlaanderen naar welbevinden? We vroegen het aan expert Koen Pelleriaux, afgevaardigd bestuurder van het Gemeenschapsonderwijs.  

Hoe zorg je ervoor dat leerlingen zich goed voelen op school? En wat kan een scholenkoepel daarin betekenen? We gingen in gesprek met Koen Pelleriaux, afgevaardigd bestuurder van het Gemeenschapsonderwijs. Van uitdagingen tot kansen, ontdek hoe GO! zijn scholen ondersteunt om van welzijn een topprioriteit te maken.

Het onderwijs van morgen, hoe zie je dat? 
KOEN PELLERIAUX: "Onze baseline is: kwaliteitsvol onderwijs voor iedereen. Wij zien het als onze plicht om onderwijs toegankelijk te maken voor alle kinderen en jongeren. Iedereen telt bij het GO! Elke leerling verdient de beste onderwijskansen. Uiteraard speelt kennisoverdracht een centrale rol. De functie van onderwijs blijft in de eerste plaats het overdragen van kennis en vaardigheden. Maar zoals duidelijk in ons pedagogisch project staat: onderwijs draait om meer dan dat. Je wil leerlingen ook waarden meegeven en hen opleiden tot actieve burgers die bijdragen aan een betere samenleving. Dat is waar goed onderwijs voor staat."

Hoe belangrijk is welbevinden op school? 
KOEN PELLERIAUX: "Dat is uiteraard heel belangrijk. Uit het recente rapport van de CLB-sector, overkoepelend voor alle netten, bleek nog maar eens dat het aantal vragen rond jongerenwelzijn en langdurig schoolverzuim opvallend toenam. Er is sprake van een welbevindenprobleem in ons onderwijs. De zorgvragen zijn complex en vaak moeilijk te beantwoorden. Er is veel discussie over hoe we daar best op inspelen. Sommigen, zoals Wouter Duyck, benadrukken dat welbevinden toeneemt wanneer jongeren voelen dat ze dingen bijleren. Anderen focussen op het omgekeerde: om tot leren te komen is een goed welbevinden nodig. Zelf ben ik ervan overtuigd dat beide belangrijk zijn. Als leerlingen voelen dat ze vooruitgang boeken, versterkt dat hun motivatie en welbevinden. Tegelijk is het evident dat kinderen die zich slecht voelen of thuis met problemen kampen, moeilijker tot leren kunnen komen. Daarom is inzetten op preventie zo cruciaal: een warm schoolklimaat met een sterk leerkrachtenteam en goede samenwerkingen met CLB’s en eerstelijnspsychologen. "

Welke veranderingen zijn er voor jou voor nodig? 
KOEN PELLERIAUX: "Er valt volgens mij een nog winst te rapen met een schoolkalender zoals die in de Franse Gemeenschap recent werd ingevoerd. Daar is de zomervakantie ingekort van negen naar zeven weken, in ruil voor een langere herfst- en krokusvakantie. Na elke zeven à acht lesweken volgt een pauze van twee weken. Dat maakt het voor leerkrachten makkelijker om de leerstof logisch te spreiden. We weten uit onderzoek ook dat één week vakantie te kort is om echt te deconnecteren. Zowel leerkrachten als leerlingen blijven in een halve schoolmodus hangen. Twee weken vakantie geeft de ruimte om tot rust te komen en met hernieuwde energie aan de slag te gaan. Dat komt het welbevinden op school alleen maar ten goede. De Franse Gemeenschap leert ons dat zo’n verandering perfect mogelijk is. Daarnaast moeten we dringend nadenken over hoe we de werkdruk van leerkrachten kunnen verlichten. De werkbaarheidsmonitoren tonen al langer aan dat het leerkrachtenberoep tot de relatief zware beroepen behoort. Door ons beter te organiseren, kunnen we de werkdruk verlichten. Neem nu lesvoorbereidingen en het maken van leermiddelen. Het is toch te gek dat duizenden leerkrachten dezelfde lessen opnieuw en opnieuw uitwerken? We moeten absoluut vermijden dat hetzelfde werk honderdvoudig gedaan wordt. Dat is in andere sectoren ondenkbaar. Door meer in te zetten op delen en samenwerken kunnen we leerkrachten ontlasten. Natuurlijk mogen leerkrachten hun creatieve draai aan hun lessen blijven geven, maar we moeten hen wel basistools geven om hun job werkbaarder te maken en te voorkomen we dat ze kopje onder gaan. "

Zie je inspirerende initiatieven op scholen ontstaan? 
KOEN PELLERIAUX: "Ik denk aan het project “Back to Basics – Spelling”, een initiatief van GO! Scholengroep 20 Zuid-Oost-Vlaanderen. Na tegenvallende resultaten in 2021, waarbij slechts 53% van de leerlingen goed tot zeer goed scoorde op spellingtoetsen, besloot de scholengroep om invulboeken te vervangen door zelfontwikkeld lesmateriaal. Alle basisscholen gingen aan de slag met een nieuwe lesmethode. Iedere les begon met een duidelijke uitleg van de spellingsregel, gevolgd door een klassiek dictee. Door te focussen op herhaling en directe feedback, verbeterde de spellingsvaardigheid van leerlingen spectaculair. In februari 2025 behaalde 84% van de leerlingen een goed tot zeer goed resultaat op de spellingtoetsen, een stijging van maar liefst 31%. Een mooi voorbeeld van hoe gerichte aanpassingen in lesmethoden en materiaalgebruik een grote impact kunnen hebben. "

Is het onderwijs vandaag echt zo anders?
KOEN PELLERIAUX: "De zorgvragen in het onderwijs zijn zonder twijfel toegenomen. We zien meer leermoeilijkheden, diagnoses zoals ASS en ook type 3-problematieken (emotionele en gedragsstoornissen) komen vaker voor. De hulpverlening is vandaag sterker uitgebouwd dan vroeger, denk aan de ondersteuning van het JAC (jongerenadviescentra), CLB’s en andere organisaties zoals de Overkop-huizen. Maar de omvang en intensiteit van de zorgvragen legt extra druk op het onderwijs. Heel wat leerkrachten voelen zich vandaag overbelast. "

Welke skills heb je nodig als leerkracht? 
KOEN PELLERIAUX: "Leraren hebben heel veel vaardigheden nodig. Vakkennis en didactische skills, uiteraard. Maar het is vandaag ook belangrijk dat leerkrachten oog hebben voor het welbevinden van hun leerlingen. Ik geloof dat dat in het DNA van de meeste leerkrachten zit. We hebben sterke, bekwame leerkrachten voor de klas staan. Helaas brengen media liever de minder mooie kant van het onderwijs. Dat is jammer, want er zijn zoveel positieve verhalen die verteld verdienen te worden." 

Waar staat het GO! voor? 
KOEN PELLERIAUX: "Het GO! staat voor kwaliteitsvol onderwijs voor álle leerlingen. Wat ons bijzonder maakt, is dat het Gemeenschapsonderwijs altijd een vleugje modernisme in zich heeft gedragen. We omarmen nieuwe ontwikkelingen in de samenleving en proberen die op een zinvolle manier een plaats te geven in ons onderwijs. Toen ChatGPT plots boomde, zijn we snel gaan kijken naar: hoe kan je die technologie op een goede manier gebruiken in de klas? Zulke innovaties verdwijnen niet meer. We kunnen onze leerlingen er maar beter goed mee leren omgaan. Wat zeker ook in ons DNA zit, is toekomstoptimisme. We geloven in onze jeugd en vertrouwen erop dat onze leerlingen zullen bijdragen aan een betere samenleving. Doemdenken is niet aan ons besteed. Dat betekent niet dat we de uitdagingen ontkennen. De dalende resultaten op internationale toetsen zoals PISA nemen we ernstig. Maar we weten hoe we daaraan kunnen werken en zijn daar ook al volop mee bezig. Denk bijvoorbeeld aan het nieuwe leerplan voor ons basisonderwijs, wat de kwaliteit van ons onderwijs zeker zal verbeteren. "

Hoe belangrijk is een platform als de Sidekick Sam Academy? 
KOEN PELLERIAUX: "De Sidekick Sam Academy zet het thema welbevinden actief op de agenda. Dat maakt het platform heel relevant. Schoolteams die vragen hebben rond welbevinden vinden er ondersteuning, inspiratie en zelfs lespakketten die inspelen op de actualiteit. Dankzij de samenwerking met externe partners zoals pedagogische begeleidingsdiensten en CLB’s kunnen scholen de materialen ook echt integreren in hun beleid. Als Vlaams platform maken jullie het mogelijk om de eigen schoolmuren te doorbreken en te connecteren met duizenden collega-leerkrachten. Dat is iets waar echt nood aan is. Zeker in Vlaanderen voelen leerkrachten zich vaak alleen staan. "

Wat trekt je aan in je huidige job?
KOEN PELLERIAUX: "Ik mag meewerken aan een kwalitatiever en toekomstgericht onderwijs. Dat geeft ontzettend veel energie. Het idee dat je samen met anderen écht het verschil kan maken. Daar doe ik het voor. "

Welke leerkracht zal je nooit vergeten? 
KOEN PELLERIAUX: "Mijnheer Amys, een leerkracht van weinig woorden, misschien omdat het een wiskundeleraar was. Hij sprak niet veel, maar je kon er wél echt terecht als er iets was. Hij had de gave om goed te luisteren en zonder lange gesprekken net die ene zin te zeggen waardoor je weer verder kon. Of het nu over de leerstof ging, of over problemen waarmee je als puber worstelt. Hij is ondertussen al lang met pensioen, maar hij is me altijd bijgebleven. 

Hoe belangrijk zijn leerkrachten in het leven van jongeren?
KOEN PELLERIAUX: "Voor mij is dat het belangrijkste beroep ter wereld. Zij dragen kennis, cultuur en waarden over van de ene generatie op de volgende. Dat is essentieel voor de maatschappelijke vooruitgang. Ik geef daar graag een voorbeeld bij. Het is misschien wat intellectualistisch, maar het maakt mijn punt duidelijk. Al rond het jaar nul wisten we dankzij het model van Ptolemaeus, dat in de bibliotheek van Alexandrië stond, dat de planeten rond de zon draaiden. Maar doordat die bibliotheek en de school van Pythagoras vernietigd werden, is die kennis niet doorgegeven. Het heeft uiteindelijk tot de 13e eeuw geduurd vooraleer mensen weer beseften hoe het zonnestelsel werkelijk in elkaar zat. Dat toont aan hoe belangrijk kennisoverdracht is. Leerkrachten vormen bruggen tussen generaties. Het is volgens mij het meest cruciale beroep ter wereld. "

Wat wens je leerkrachten toe?
KOEN PELLERIAUX: "Dat we erin slagen om hun job écht beter en werkbaarder te maken. Dat we zichtbare vooruitgang kunnen boeken. Want als uit internationale peilingen blijkt dat ons onderwijs écht vooruitgaat, zal ook de maatschappelijke waardering voor leerkrachten toenemen. Ouders zullen die vooruitgang toeschrijven aan de inzet van onze leerkrachten. Meer erkenning, waardering en vooral de omstandigheden en tools om hun werk goed te kunnen doen: ik hoop dat we dat kunnen realiseren."